ياقوت الحموي ( مترجم : آيتى )
619
معجم الأدباء ( فارسي )
ص 594 - صاعد بن حسن بن عيسى الرّبعى [ 1 ] اصل او از موصل بود و در بغداد سكونت گزيد . كنيهاش ابو العلاء بود ، لغوى و اديب از سيرافى و ابو على فارسى و خطّابى و جز ايشان سماع حديث كرد . آگاه از لغت و فنون ادب و اخبار . شعرش نيكو بود و حاضر جواب و خوشمحضر . ديگران از مجالسش بهرهمند مىشدند . در ايام هشام بن حكم مؤيد به اندلس در آمد و به منصور بن ابى عامر پيوست . منصور اكرامش كرد و در حق او احسان نمود . سپس وزارت خويش به او داد . ابن حيّان گويد براى منصور كتابهايى تصنيف كرد از آن جمله كتابى است به نام الفصوص فى الآداب و الاشعار به شيوهء كتاب النوادر ابو على قالى و پنج هزار دينار يكباره جايزه گرفت . منصور فرمان داد كه در مسجد جامع الزاهرة آن را بر مردم بخوانند . براى شنيدن آن جماعتى از اهل ادب و وجوه مردم گردمىآمدند و اين در سال 385 بود . و اين كتاب را سرگذشت غريبى است . از اين قرار كه چون آن را به پايان برد به غلامى داد تا آن را همراه او ببرد . به هنگام عبور از نهر قرطبه غلام را پاى بلغزيد و با كتاب در آب افتاد . ابن العريف ، كه با ابو العلاء كينهاى داشت و همواره با يكديگر در مناظره و كشاكش بودند ، در اين باب چنين گفت [ 2 ] :
--> [ 1 ] جذوة المقتبس : 223 ( بغية الملتمس ، رقم 825 ) ، الصلة : 232 ، الذخيرة 4 / 1 : 8 ، : 75 ، انباه الرواة 2 : 85 ، ابن خلكان 2 : 488 ، عبر الذهبى 3 : 124 ، ميزان الاعتدال 2 : 287 ، الوافى 16 : 226 ، بغية الوعاة 2 : 7 ، الشذرات 3 : 206 ، نفح الطيب 3 : 77 ، التشبيهات من اشعار اهل الاندلس : 291 ، بدائع البداءة : 354 ، روضات الجنات 4 : 130 ، المختصر . [ 2 ] حاصل معنى : كتاب فصوص در آب فرو رفت آرى هر چيز ثقيلى در آب فرو رود .